Trên thực tế, STEAM không phải là một phương pháp dạy học độc lập, mà là một cách tiếp cận tích hợp, trong đó các lĩnh vực:
- Khoa học
- Công nghệ
- Kỹ thuật
- Nghệ thuật
- Toán học
được kết nối với nhau trong cùng một trải nghiệm học tập.
Khái niệm này được phát triển từ STEM tại Mỹ, sau đó bổ sung thêm yếu tố nghệ thuật để phù hợp hơn với sự phát triển toàn diện của trẻ. Các tổ chức như National Science Foundation đã đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hướng tiếp cận này trong giáo dục hiện đại.
Vậy STEAM xuất hiện ở đâu trong lớp học mầm non?
Một câu hỏi mà chúng tôi thường nhận được là:
“Trẻ mầm non có cần học STEAM không, và học như thế nào cho phù hợp?”
Câu trả lời không nằm ở việc “dạy STEAM”, mà nằm ở cách tổ chức hoạt động học cho trẻ.
Khi trẻ được học theo The Project Approach (Dạy học dự án), thì STEAM đã tự nhiên xuất hiện trong quá trình học, đặc biệt là ở giai đoạn phát triển dự án.
Vì sao có thể nói Project Approach (Dạy học dự án) đã bao hàm STEAM?
Trong một dự án học tập, trẻ không tiếp cận kiến thức theo từng môn riêng lẻ. Thay vào đó, trẻ tìm hiểu một vấn đề theo nhiều góc độ khác nhau.
Ví dụ, trong dự án “cây”:
- Trẻ quan sát cây phát triển như thế nào → khoa học
- Trẻ thử trồng cây và chăm sóc → kỹ thuật và trải nghiệm
- Trẻ đo chiều cao, theo dõi số ngày cây nảy mầm, các loại hạt giống của cây → toán học
- Trẻ vẽ, nặn, thêu, may, khảm cây → nghệ thuật
- Trẻ tìm kiếm hình ảnh, video về cây → công nghệ
Những hoạt động này không diễn ra tách rời, mà gắn kết trong cùng một quá trình khám phá.
Điều quan trọng là trẻ không cảm thấy mình đang “học từng môn”, mà đang tìm hiểu về một điều có ý nghĩa với bản thân.
Sự khác biệt giữa “dạy STEAM” và “trải nghiệm STEAM”
Trong một số cách tiếp cận, STEAM có thể bị tách thành các hoạt động riêng biệt, đôi khi mang tính trình diễn hoặc thiếu sự kết nối.
Tuy nhiên, khi STEAM được tích hợp trong Project Approach, trẻ sẽ:
- học thông qua trải nghiệm thực tế
- hiểu kiến thức theo ngữ cảnh
- ghi nhớ lâu hơn vì gắn với trải nghiệm
Sự khác biệt này không nằm ở nội dung, mà nằm ở cách trẻ tiếp cận việc học.
Phụ huynh có thể đồng hành cùng trẻ trong các hoạt động STEAM không?
Câu trả lời là hoàn toàn có thể.
Trong quá trình làm việc, chúng tôi nhận thấy rằng khi phụ huynh hiểu đúng về STEAM, áp lực “phải dạy con điều gì đó” sẽ giảm đi rất nhiều. Thay vào đó, ba mẹ có thể cùng con:
- quan sát thiên nhiên
- thử những hoạt động đơn giản như trồng cây, nấu ăn
- trò chuyện về những gì con đang tò mò
Những trải nghiệm này chính là nền tảng của STEAM, và hoàn toàn có thể diễn ra trong cuộc sống hàng ngày.
Cách Nhà Nắng tiếp cận STEAM
Tại Nhà Nắng, STEAM không được tổ chức thành một “môn học riêng”, mà được tích hợp tự nhiên trong các dự án học tập của trẻ.
Chúng tôi tập trung vào việc:
- tạo môi trường để trẻ khám phá
- khuyến khích trẻ đặt câu hỏi
- hỗ trợ trẻ thử nghiệm và tìm câu trả lời
Thông qua đó, trẻ không chỉ tiếp cận kiến thức, mà còn phát triển tư duy và khả năng kết nối giữa các lĩnh vực.
Kết luận
STEAM không phải là điều gì phức tạp hay xa vời trong giáo dục mầm non.
Khi trẻ được học trong một môi trường phù hợp, đặc biệt là thông qua The Project Approach, STEAM đã hiện diện một cách tự nhiên trong từng hoạt động của trẻ.
Và điều quan trọng nhất không phải là trẻ học được bao nhiêu kiến thức, mà là: trẻ học được cách quan sát, suy nghĩ và khám phá thế giới xung quanh
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. National Science Foundation. (n.d.). STEM education.
https://www.nsf.gov/education
2. Yakman, G. (2008). STEAM education: An overview of creating a model of integrative education.
https://www.researchgate.net/publication/327351326
3. Sousa, D. A., & Pilecki, T. (2013). From STEM to STEAM: Using brain-compatible strategies to integrate the arts. Corwin.
4. Helm, J. H., & Katz, L. G. (2016). Young investigators: The project approach in the early years (2nd ed.). Teachers College Press.
